Overschrijding termijn leidt niet altijd tot vervallen legaat

Er zijn nogal wat testamenten in omloop waarin iemand die in gemeenschap van goederen is getrouwd, zijn of haar partner het recht geeft om de toedeling van de nalatenschap niet te aanvaarden. Er wordt dan ook vaak bepaald dat de langstlevende partner daar binnen een termijn van acht maanden (in verband met de aangifte erfbelasting) melding van moet maken. In hetzelfde testament wordt – als de partner de toedeling niet aanvaardt – het vruchtgebruik over dat deel van de nalatenschap gelegateerd. De vraag is of de partner die zijn of haar recht om niet te aanvaarden pas later dan na acht maanden gebruikt, nog steeds in aanmerking komt voor het legaat.

In een procedure voor de Amsterdamse rechtbank speelde deze vraag in een situatie waarin de kinderen in de notariële akte, waarin wordt verklaard dat de langstlevende partner heeft gekozen voor het vruchtgebruik van de nalatenschap, het vruchtgebruiklegaat ook hebben afgegeven. Later willen ze daar toch vanaf omdat zij stellen dat het legaat niet rechtsgeldig tot stand is gekomen. Er was destijds immers niet aan de acht maanden termijn voldaan.

Ook voor de rechtbank is duidelijk dat de langstlevende partner niet binnen de termijn van acht maanden heeft verklaard te kiezen voor vruchtgebruik. Iets anders is of daarmee ook het legaat niet op een rechtsgeldige manier tot stand is gekomen. Zo moet mede worden uitgegaan van de uitleg van het testament en moet de vraag worden beantwoord welke verhoudingen bedoeld zijn te regelen in het testament. Ook moet worden meegewogen onder welke omstandigheden het testament is gemaakt.

In het betreffende testament wordt het legaat opgevoerd als voldoening aan een zogenaamde natuurlijke verbintenis. Een dergelijke verbintenis is niet bij de rechter afdwingbaar, het wordt meer beschouwd als een morele verplichting. In dat licht bezien is de daarin opgenomen termijn van acht maanden volgens de rechter slechts een aansporingstermijn. Als de verbintenis is nagekomen, kan het gevolg daarvan ook niet meer door de rechter worden teruggedraaid. Dat leidt niet tot het vervallen van het recht, in dit geval toekenning van het legaat.

Gelet op de omschrijving in het testament en de vastgelegde keuze van de langstlevende partner is in dit geval het vruchtgebruik rechtsgeldig tot stand gekomen en hebben de kinderen het nakijken.

Wilt u meer weten over het vastleggen van vruchtgebruik en legaten in uw testament? Bel ons voor het maken van een afspraak.